ئاسۆی دوارۆژ

    مەجید حەقی

مەجید حەقی


ئاوڕێک لە 70 ساڵ 

بە شی دووەم

لە ماوەی بیست ساڵی رابردوودا ژمارەیەکی زۆر لە ئەندامانی رێبەری حیزبی دێموکرات و کادر و ئەندامانی ریبەری پێشووی ئەو حیزبە بیرەوەریەکانی خۆیان لە پێوەندی لە گەڵ رووداوەکانی ناو حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێراندا بڵاویان کردۆتەوە کە بەشی هەرەزۆری پێوەندیان هەیە بە پێوەندیەکان و کێشەکانی ناوخۆیی و "شەخسی"  نێوان ئەکتەرە سەرەکییەکانی حیزبی دێموکرات. کەمتر ئاور لە پرسەگرنگەکانی پێوەندیدار بە ستراتێژی، جۆری خەبات و پرسی بەرەوپێشبردنی ئاستی خەباتی حیزب لە ناو خۆی وڵات دا هەبووە و لەوەش کەمتر رەخنە لە خۆگرتنێکی کۆلێکتیڤ لە ناو حیزبدا باو بووە. یادی هەفتاساڵەی دامەزراندی حیزبی دێموکرات هەلێکی باشە بۆ ئەوەی لە سەر رابردووی ئەو حیزبە گفتگۆ بکرێت. باس لە رابردووکردن نابێ بە نرخی مانەوە لە رابردوودا کورت بکرێتەوە بەڵکوو دەبێ روو لە داهاتوو بێت و ئەزموونەکانی بکرێنە هەوێنی دارشتنەوەیەکی نوێی حیزبی دێموکرات. 

ئاسۆی دوارۆژ

وەک دکتۆر قاسملوو [1]لە کتێبی چل ساڵ خەبات دا دەڵیت: مێژوو دانانی رووداوەکان لە پال یەکتر و ریزکردنی رووداوەکان نیە. مێژوو دۆزینەوەی پێوەندی لە نێو رووداوەکان و نیشاندانی ئەوەیە کە ئەو رووداوانە چۆن لە سەر یەکتر کاریگەر دەبن، چۆن دەگۆڕین و چۆن پەرە دەستێنن". بەو پێیە دەبێ دینامیزمەکانی مێژووی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران بدۆزرێنەوە و هێزەهاندەرەکانی گەشە پێبدرێن.

لە رۆژی دامەزراندنی حیزبی دێموکراتەوە، دێموکراسی و بەدامەزراەکردنی دێموکراسی لە ناو حیزبدا یەکێک لە دروشمە سەرەکیەکانی حیزبی دێموکرات بووە. بەو حاڵەش دێموکراسی لە ناو حیزبی دێموکرات دا تەنیا لە دەنگدان و دەسەڵاتی زۆرینەدا کورت کراوەتەوە. دێموکراسی تەنیا دەنگدان و بردنەوەی زۆرینە نیە. دێموکراسی سیستەمێکی کۆمەڵایەتی – سیاسیە کە لەودا دەبێ ئەسڵی بەشداری، مافی کەمایەتی، مافی مرۆڤ، کەڕامەتی مرۆڤی، یەکسانی لە بەشداری پرۆسەکانی بڕیارداندا و ئەنجامدانی ئەرکەکان لە چوارچێوەی یاسا پەسەندکراوەکاندا مسۆگەر بکرێت. دێموکراسی ناو حیزبەکان و دەسەڵاتی رەهای زۆرینە و بەهەند وەرنەگرتنی کەمایەتیەکان لە جێی خۆیدا ببوو بە هۆی توندوتیژی زۆرایەتی دژی کەمایەتی و ئەمەش کەمایەتی تووشی جۆرێک لە "هەڵچوونی رەفتاری" دەکرد کە ئاکامەکی لێکدابڕان و پەراوێز کەوتنی سەدان کەس لە تێکۆشەرانی حیزبی بوو دوای کۆنگرەی سێزدەهەم.

کێشەکانی ناو جۆڵانەوەی نەتەوایەتی لە رۆژهەڵاتی کوردستان بە شێوەگەلی جۆراوجۆر خراوەتە بەر باس و نیقاش. هۆی جیاوازی لێکدانەوە لە مەڕ کێشەکان دەگەرێتەوە بۆ سەر جیاوازی بیروبۆچوون و نزیکبوونەوە بە پرسەکانی کۆمەڵایەتی و سیاسی لە ناو رۆژهەڵاتی کوردستاندا. ناوچەگەرایی، کێشەکانی خێلەکی و ئاسەواری پێوەندیەکانی کۆمەڵگای خێلەکی و عەشیرەیی ئەو هۆیانەن قورسایی لە سەر ژیانی رێکخراوەیی حیزبە کوردستانیەکان لە رۆژهەڵاتی کوردستان دەکەن.

جیا لە  کێشەکانی سەرەوە ئاماژە پێکراو، کێشەیەک کە لە بیست ساڵی رابردوودا لە رۆژهەڵاتی کوردستان تەنگی بە  حیزبە کوردستانییەکان هەڵچنیوە ، قەیرانی ناسنامەیە. کاتێک لە ناو رێکخراوێکدا گرووپێک لە مرۆڤەکان "رەوا" یان "ناڕەوا" هەست بکەن کە لەلایەن گرووپێکی دیکەوە تووشی مەترسی و هەڵاواردن بوون و ترسی ئەوەیان هەبێت کە لە رووی سیاسی و رێکخراوەییەوە پەراوێز دەخرێن، ئەو جۆرە کێشانە دەبنە هۆی تێکچوونی پێوەندی نێوان ئەو کەسانەی کە پێشتر لە ئاشتی دا پێکەوە  دەژیان، لەمەو بەدوا پێکەوە ژیان و کاری هاوبەش زەحمەت یان نامومکین دەبێت. کێشەی ناسنامەیی دبنە هۆی جۆرێک لە نارسیزمی کۆلێکتیڤ. ئەو کێشەیە دەبێتە هۆی ئەوەی کە سەرەتاییترین بناماکانی پێکەوە ژیانی ئەندامانی رێکخراو لە ناو بچێت و ناوچەگەرایی، هەستی خزمایەتی و سۆزی دەستە و تاقم گەرایی جێی یاسا و رێ و شوێنە پەسەندکراوەکان بگرێت.

کێشەی ناسنامەیی کێشەگەلێک نین کە لە شەو رۆژێکدا پێک هاتبێن، ئەوان ریشەیان لە قووڵایی کێشەکانی ناو کۆمەڵگا، چۆنیەتی دابەشکردنی دەسەڵات، پرۆسەکانی بریاردان و بەشداری لە پرۆسەکاندا و هتد  هەیە و بەرە بەرە بە هۆی گرینگی پێ نەدانیان قووڵتر دەبن و تا ئاستی تەقینەوە و لێکدابڕان گەشە دەکەن.

قەیرانی  ناسنامەیی ئاکامی پرسە چارەسەر نەکراوەکانی درێژخایەنن. لە ئەنجامی سێ هۆدا قەیرانی ناسنامەیی پێک دێت: قەیرانەکانی سۆسیۆ ئێکۆنۆمیک (ئابووری – کۆمەڵایەتی)، قەیرانی رێکخراوەیی،  بوونی پلۆرالیزمی ناوخۆیی و قەیرانی سازان لە گەڵ جیاوازییەکان. قەیرانەکانی ئابووری – کۆمەڵایەتی بەهۆی ئاڵوگۆرەکانی ژینگەیەک کە ئەندامانی ئاشکرای حیزبەکان تێدا نیشتەجێن دەبێتە هۆی گەشە سەندنی هەستی رەکابەری و پێکهاتنی مەودا و جیاوازی چینایەتی لە ناو ئەندامانی کۆمەڵگای حیزبی دا لە ئاکامدا ئەندامانی رێکخراوەکە بە پێی بەرژەوەندیەکانی خۆیان لە دەوری دەستەیەکی تایبەت کۆدەبنەوە بۆ پاراستنی بەرژەوەندیە ئابووری و پێوەندیە کۆمەڵایەتییەکانیان. قەیرانی رێکخراوەیی بە هۆی جێبەجێ نەکردن و بەرێوەنەبردنی ئەرکەکانی رێبەریەوە و لە ژێر پێنانی مافی کەمایەتیەکانەوە پێک دێت. ئەو دوو تایتەتمەندیە بەتایبەت لە دوایین لێکدابڕانی حیزبی دێموکرات دا زۆر بە روونی بەرچاوبوون. پلۆرالیزمی ناوخۆیی و دانپێنەنانی ئەو پلۆرالیزمە لە جێی خۆیدا بووتە هۆی قەیرانی قووڵی رێکخراوەیی. ئامانجی ستراتێژی حیزبی دێموکرات وەدیهێنانی سیستەمێکی فیدرالیستیە لە ئێران کە لەودا مافە نەتەوایەتیەکانی گەلی کورد پارێزرابێت. کەچی پێرەوی ناوخۆیی حیزبی دێموکرات پێرەوی لە سیستەمێکی سانترالیزمی بەهێز دەکات کە لەودا جیاوازییەکان و پلۆرالیزمی کۆمەڵایەتی لە بەرچاو نەگیراوە و پێرەوی لە فەرهەنگی "یەکسانسازی"یەک کراوە کە نەتەوەی کورد لە دەستی هەمان سیاسەت دەناڵێت.

بە هۆی مێژووی دوور و درێژی ژێر دەستی و خەبات و بەربەرەکانی گەلی کورد دژی داگیرکەران و سیاسەتی جێۆسایدی نەتەوەی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستانەوە، رێکخراوەکانی کوردستان هەمیشە زەمینەی خولقانی قەیرانی قووڵی سیاسی، کۆمەڵایەتی و رێکخراوەییان تێدا هەیە. بەشێکیان بە هۆی کێشەکانی ناوخۆیی و بەشێکیشان بە هۆی ئاڵوگۆرەکانی دەرەوەیی دەبنە هۆی ئەوەی کە قەیرانەکان بە ئاستی تەقینەوە بگەن و بەرێوەبەری قەیران لە ناو حیزب دا جێگای نەمێنێت.

قەیرانەکانی ناو رێکخراوە سیاسیەکانی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان تەنیا پێوەندیان بە نەبوونی قەوارە و ناسنامەی حیزبەکانەوە نیە. بەڵکوو قەیرانی رێبەری و بەرێوەبەری گونجاو لە گەڵ سەردەم یەکێک لە رێگرییەکانی کێشەکانی ناو حیزبە کوردستانیەکاندایە. خزم خزمێنە و پێوەندی خێلەکی و ناوچەگەرایی، گەندەڵی رێکخراوەیی و پەراوێز خستنی "ناخودیەکان" بوونەتە هۆی لاواز بوونی رۆژ بە رۆژی پێوەندیەکانی نێوان رێکخراوەکان و  لاواز بوونی ئەنگیزەی بەشداری و گەشەکردن لە ئەندامان و رێکخراوەکانی سەربە حیزبەکان.

رێبەران لە قووڵکردنەوەی قەیرانی ناسنامەیی حیزبەکاندا رۆڵی سەرەکیان گێراوە و ئەمەش بووتە هۆی قووڵبوونی کێشەکانی ناو حیزبەکان و نێوان ئەندامانی حیزب و کۆمەڵگا. جۆری رێبەری ناو حیزبەکان لە بە دەست لانیکەم سێ کیشەوە دەناڵێنن: سیستەمی ناتەواو و خراپی بەرێوەبەری و مودیریەت، لاواز بوونی پەروەردەی رێکخراوەیی و رێبەری، دابەشبوونی نایەکسانی دەسەڵات و ئیمکاناتی حیزبی لە ناو ئەندامانی رێبەریدا. لە ئەنجامی نەبوونی دێموکراسی راستەقینەدا کە لەوێدا ئەندامانی حیزبەکان خاوەنی هەل و دەرفەتی یەکسان بن بۆ گەشە سەندن و بەشداری لە پرۆسەکاندا، ئاستی سەربەخۆیی بڕیاردانی ئەندامانی حیزبەکان لە خوارەوەیە و ئەمەش دەبێتە هۆی ئەوەی کە  لاسایی کردنەوە جێگای بیر کردنەوەی راسیۆنال لە کاتی کێشەکاندا بگرێتەوە.

 

دەکرێ بە کورتی ئاماژە بە پێنج فاکتۆری قەیرانەکانی ناو رێکخراوەکان بکرێت: هەلومەرجی سەختی ژیان و بەتایبەت ژیانی لە ئوردوگاکانی باشووری کوردستان، کێشەکانی پێوەندیدار بە نیازی ئینسانی، قوربانیانی نێوان تاقم و فراکسیۆنەکان، نەخۆشی "ئێمە لەبەرامبەر ئەوان" و هەروەها نەبوونی پاڵنەری و هاندەری چالاکی بەهۆی داخراوی بازنەی رێکخراوەکانی حیزبی کە ئاکامی قەوارەیەکە کە لە دەیەی 1970دا لە ناو حیزبدا شکڵی گرتووە.

دوای زیاتر لە هەشت ساڵ دوو هۆی سەرەکی نەیانهێشتووە لایەنەکانی لێکدابڕاو بە یەک بگەن و یەکگرتووییەک کە ئاواتی گەلی کوردە جێبەجێ بکەن: 1. دابەشکردنی دەسەڵات بە شێوەیەکی نا تەندوروست و  2. قەیرانی متمانە (بحران اعتماد). 

کۆمەڵگای ئەمرۆی کوردستان گۆرانکارییەکی زۆری لە هەموو بوارەکانی پێکهاتەی کۆمەڵایەتی، پەروەردەیی و کولتووری و ئابووری و ئاست و شێوەی پێوەندیەکان بەسەردا هاتووە. دەتوانین بڵێن کۆمەڵگای کورد بەدرێژایی مێژووی خۆی ئەوەندە فرەرەنگ و پلۆرال نەبووە. بۆیە ئەمرۆ ناتوانرێ یەکگرتنەوەیەک لە سەر بنەماکان و فۆرمۆلەکانی کۆن مسۆگەر بکریت و دەبێ هەر یەکگرتنەوەیەک رێز لە جیاوازیەکان بگرێت و دان بەو جیاوازی و فرەچەشنی ناوکۆمەڵگا بنێن و لەو رووەوە پلاتفۆرمێک ئاوادان بکرێتەوە کە هەموو ئەندامانی کۆمەڵگا خۆیان تیدا ببیننەوە و خەونەکانی حیزبی دێموکرات ببنە خەونی تاکەتاکەی کۆمەڵگا و ئەندامان و لایەنگرانی دێموکرات هەست بەوە بکەن کە ناسنامەیەکی یەکگرتوو و فرەچەشنیان هەیە.

حیزبی دێموکرات لە درێژەی مێژووی خۆیدا خۆی بە داهێنەری "سیاسەتی" ئەخڵاق سەنتەری و ئەخڵاق مەداری دەزانێت. بۆیە رەچاوگرتنی ئەخڵاق و پرەنسیبەکان لە وتار و کردەوەدا  خاوەنی گرنگیەکی تایبەتە. بۆیە بە بڕوای من داننان بە جیاوازیەکان و تەنانەت ناوەکان دەتوانێت خێراییەکی زیاتر بە یەکگرتنەوە ببەخشێت.

ئاشتی نەتەوایەتی و بەیەکگەیشتنی سیاسی لە رۆژهەڵاتی کوردستاندا پێویستی بەستراتژیەک هەیە کە وەڵامی دوو پیویستی سەرەکی بداتەوە: لە لایەک ستراتژیەک بێت بۆ گەشەسەندنی ئاشتی و بەیەکگەیشتنی سیاسی و کۆمەڵایەتی ناوخۆیی و لە لایەکی دیکەوە ستراتێژیەکی پێشگیرانە هەبێت بۆ بەرهەڵست بوونەوە لە گەڵ قەیرانەکانی داهاتووی پیوەندیدار بە رێکخراوەکان. ستراتژییەکان دەبێ لە سەر بنەمای چارەسەری کێشەکان و گەشە سەندنی دێموکراسی و سینگ فراوانی ناوخۆیی و نێوان رێکخراوەکان و پێشڤەچوونی بەردەوام  و گەشە سەندنی سیستەمێکی بەرێوەبەری و ئیداری وا بێت کە گەشە بە پێشکەوتنی کۆمەڵایەتی – سیاسی رۆژهەڵاتی کوردستان بدات.

تەمەنی نێونجی لە رۆژهەڵاتی کوردستان 3/24 ساڵە و تەمەنی نێونجی بڕیاردەرانی سەرەکی لە حیزبی دیموکرات لە سەرەوەی 60 ساڵە. ئەمەش بۆشایی "بەها" و "بایەخە"کانی نێوان نەوەکانی بڕیاردەر و نەوەی زۆرایەتی دەخوڵقێنێت و دەبێتە هۆی بێگانەبوون لە گەڵ رۆحی کۆمەلگا. و بە پێی ئامارەکانی کۆماری ئیسلامی زیاتر لە 14% لاوانی خوارەوەی 30 ساڵ خوێندنی بەرزیان تەواو کردووە. ئاست و چۆنیەتی دانیشتوانی رۆژهەڵاتی کوردستان دەرفەتێکی گونجاو و بێ وێنەیە بۆ حیزبە سیاسیەکان خوڵقاندووە کە بتوانن هێزێکی گەنج، دینامیک و پەروەردەکراو بە خوێندنی باڵاو بە هەستی نیشتیمانیەوە لە دەوری خۆیان کۆ کەنەوە. ئەمەش پێویستی بە "رێبەری"یەک دەکات کە بتوانێت ئاسۆیەکی روون، هیوابەخش بە خەڵک ببەخشێت و هێزی گەل لە دەوری بایەخەکانی خۆی کۆ بکاتەوە و بەها هاوبەشەکان لە ناو کۆمەڵگادا گەشە پێ بدات.

 

دەرەنجام

ئێستا کە مۆمی حەفتا ساڵەی دامەزراندنی حیزبی دێموکرات هەڵدەکەین و جەژنی ئەو بەها نەتەوایەتیە دەگرین، جێی خۆیەتی داوا لە رێبەرایەتی حیزب بە هەردووک بەشەکانیەوە بکەین، کە ویستی یەکگرتووخوازی و داڕشتنەوەی دووبارەی حیزبی دێموکرات لە روانگەی پێویستیەکانی ئەمرۆی کۆمەلگا و راستیەکانی ناو جڤاکی کوردی چ لە ناوخۆی وڵات و چ لە دیاسپۆرا بکەنە "ئیرادەیەکی" خاوەن بەرنامە و کات بۆ دیاری کراو.

حیزبی دێموکرات چ لە ناوخۆ و چ لە دەروەی خۆیەوە دەبێ بەکردەوە، هەنگاوەکانی خوارەوە هەڵگرێت: 

  • پابەند بوون بە بنەماکانی مافی مرۆڤ، رێزگرتن لە کەڕامەتی مرۆڤ و پابەند بوون بە پلۆرالیزمی سیاسی و جڤاکی
  • لە بەرچاوگرتن و رێزگرتنی ماف و بەرژەوەندیەکانی رێکخراوەکانی دیکەی مەیدانی چالاکی سیاسی دا.
  •  پێرەوی نێوخۆ و بەرنامەی سیاسی حیزب دەبێ خزمەت بە گەشەکردنی پلۆرالیزم و دێموکراسی لە ناو کۆمەلگادا بکات.
  • بە مەبەستی هاوسازی لە گەڵ ئالوگۆڕەکانی جڤاکی کوردستان، پێکهێنانی "ژووری فکری" لە پێناو پێکهێنانی رێفۆرمی سیاسی و رێکخراوەیی لە ناو حیزبدا.
  • بە مەبەستی گەشەسەندنی کۆمەڵایەتی و سیاسی کوردستان، دیاری کردنی لانی کەمی رێژەی بەشداری ژنان لە پرۆسەکانی بڕیاردان و پەروەردەی سیاسی.
  • بەرزکردنەوەی ئاستی بەشداری خەڵکی دەرەوەی حیزب لە رەوتی بڕیاردان و دارشتنی سیاسی حیزبی دا
  • پێکهێنانی مکانیزمێکی گونجا لە چوارچێوەی ستراتێژی نەتەوایەتیدا بۆ ئاڵوگۆرکردن و هاوکاری نێوان حیزب و رێکخراوەکانی  دیکەی کوردستان، بەشێوەیەک لە لایەک خزمەت بە گەشەکردنی یەکیەتی نەتەوایەتی لە سەرانسەری کوردستان بکات و لەلایەکی دیکەوە نەبێتە هۆی دەست تێوەردان لە کاروباری ناوخۆیی یەکتر.
  • پشتیوانی کردن و بەهێزکردن کۆمەڵگای مەدەنی کوردستان، لە رێگای پێکهێنانی ئاسانکاری و دەرفەتی خۆ رێکخستن و پێکهێنانی تۆری پێوەندیەکان و هەروەها پێشكەش کردنی فێرکاری و بارهێنانی فەرهەنگی رێکخراوەیی.
  • رێزگرتنی لە ئازادی رادەربرین، ئازادی خۆ رێکخستن و پابەند بوون بە پاراستنی مافی کەمایەتیەکان.
  • پێکهێنانی دەزگایەکی گەشەسەندن و پەروەردەی دێموکراسی، چارەسەری  و بەرێوەبەری کێشەکان و یەکسانی کۆمەڵایەتی.
  • حیزبی دێموکرات بۆ ئەوەی بتوانێت هەروا ببێتە جێی هیوای  نوێنەری بزاڤی نەتەوایەتی کورد لە رۆژهەڵاتی کوردستان پێویستی بە دارشتنەوەی دووبارە لە سەر بنەمای 1. بایەخە نیشتیمان و نەتەوەیی، دێموکراتیک، هوومانیستی و ئیکۆلۆژیک و ژینگە پارێزی 2. بەهێزکردنی رێکخراوەکان و فەرهەنگی رێکخراوەیی بۆ سازماندان و مۆبیلیزە کردنی خەڵک لە سەرانسەری کوردستان و ناوچە کوردنشینەکانی ناو ئێراندا، 3. هاندانی خەڵک بۆ داهێنان و گەشەپێدانی ئابووری خۆجێی و داهێنەرانە و پەرەپیدانی بازرگانی و بەرهەمهێنانی خۆجێی بۆ بەهێزکردنی باری ئابووری خەڵکی کوردستان و 4. چارەسەری پرسی بەشداری یەکسان هاودەرفەت لە نێوان ژن و پیاو و سەرمایەگوزاری لە سەر فێربوون و پەروەردەی رێکخراوەیی.

    لە حەفتاهەمین ساڵڤەگەری دامەزراندنی حیزبی دێموکرات ئاسۆیەک کە بۆ ئەو حیزبە هیوا دەکرێت بریتیە لەوە کە: حیزبی دێموکرات خەریکی داڕشتنەوەی حیزبێکە: مۆدێرن، سەرکەوتوو، یەکگرتوو، خاوەن رێز و ئێعتبارە و شانازی بە بایەخە بنەماییەکانی خۆی دەکات، لە رووی سیاسیەوە سەقامگیر و خاوەن هێزی شوێندانەر و بەبێ هەڵاواردن لە نێوان ئەندامانی کۆمەڵدا و یەکسان لە رووی ماف و دەرفەتەکانە. داڕشتنەوەی حیزبی دێموکرات لە سەر ئەو بنەمایە دەبێتە هۆی گەشەکردنی سەرمایە مرۆڤیەکان و پێگەی نەتەوایەتی و ناونەتەوەیی و  حیزبی دێموکرات دەگاتە ئاستێک کە ببێتە یەکێک لە فاکتۆرەکانی بەهێزی گەشەکردنی ناوچەیی.

     

    لە پێناو گەیشتن بەو ستراتژییە پێویستە پرۆسەی دێموکراتیزاسیۆن و دێسانترالیزەکردن یان فیدرالیزە کردنی قەوارەی حیزبی دێموکرات وەک دەسپێکی ئەو رەوتە ببیندرێت. ئامانجی حیزبی دێموکرات گەشە سەندن و پێشڤەبردنی تەواویەتی کۆمەڵگای کوردستانە بۆیە بۆ ئەوەی ئامانجەکان وەدی بێن، پێویست بە چارەسەری هەموو کێشەکانی ناوخۆیی و کێشەکانی پێوەندیدار بە حیزب و رێکخراوەکانی کوردستان دەکات. دەبێ ئەوە بزانین کێشە چارسەرنەکراوەکان وەک بۆمبی "ساعەتی" هەمیشە دەتوانن ببنە هۆی تەقینەوە و لە ناو بردنی هەموو ئەو دەستکەوت و بەرهەمانەی کە خەباتی نزیک بە هەفتاساڵەی حیزبی دێموکرات خوڵقاندوویەتی.

     

     

     

     

     

     

     

     


    [1] . دکتۆر عبدالرحمن قاسملو (1366) چڵ ساڵ خەبات لە پێناوی ئازادی، ل. 8